Arkiv

CQD-Kalender

mars 2019
S M T O T F S
« mai    
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Kategori

Kultur

Det raude flagget for inkje?

Det raude flagget

Eg er stolt av denne plassen eg bur. Om dei ikkje er så mange som dei var siste gongen eg budde i Lødingen held dei tradisjonane sine i hevd.

Då korpsa lenge har vore på vikande front er me heldige å høyra dei på 1. mai, arbeidardagen! Korkje han eller 17. mai synast å have oppslutninga dei hadde då eg kom til lands i 1991. Likevel marsjerte dei og leidde 1.mai-toget vårt. Det var såleis ein fryd å vere med på denne markeringa, og eg skamroste dei av di eg var så takksam.

Eg gjekk i toget, eg og. Som eg allereie har vore inne på er det færre som bryr seg. Er det då noko poeng med det? Sidan det på enkelte plassar nærmast er folketomt er det forståeleg at innflyttarane kan få eit inntrykk at dagen er til for ikkje å gjere noko som helst – eit påskott for å take seg fri. Men dei tek feil.

Same argument kunne ein seia om kyrkjehøgtidene. Diverre er det og nærmast folketomt i nokre av kyrkjelydane våre då det eigentleg burde ha vore fullt. Eg kjenner ein prest som ein gong spøkte «men Christopher du kan jo ikkje arrangere noko for kyrkja i påske – for då er det påske!» Han gjorde spøk av det nokså mange brukar påsken til: fritida si i hytta og fjell, som om desse skulle vore grunnen til at dagen var raud i kalenderen. Kanskje ein kunne antyde slike dagar eigentleg var og eit påskott å take seg fri, eit påskott for ikkje å gjere noko som helst?

Eg kan berre oppfordre dei med slike tankar å vere med på toget, og høyra på talene. Her i Lødingen høyrte me at det ikkje var noko sjølvsagt at me har fred. Det var Erik Erikssen (frå arbeidarpartiet) som heldt den aller fyrste talen ved bautaen. Me vart minna om krigane og uretten i andre land. Me måtte ikkje take velstanden vår for gjeven. Kampen for rettferd måtte kjempast i våre dagar, og arbeidardagen handlar jo om solidaritet med alle som gjer det!

Den andre bloggen, Arctic Organist, tek seg ut or eit kynisk vinkel til 1. mai. CQD har eit anna syn. Så held me i denne bloggen med det raude flagget!

Vegen til nynorsk (del 2)

Ivar Aasen

Ivar Aasen – nynorsksen far

Eg har no skrive litt om bakgrunnen til interessa mi. Særleg i Indre Arna vart eg eksponert for nynorsk, og som eg allereie har kommentert hadde han mykje større innverknad på meg enn eg sjølv var klår over.

Sidan eg slutta der har eg skaffa meg norsk statsborgarskap. Eg har freista å integrerast så godt som mogeleg – og då meiner eg at skal ein verkeleg kjenna det det er å vere norsk, så kan ein godt setje seg inn i nynorsken. Her fin ein «sjelen». Det er annleis med bokmål.

Eg registrerer at ungdomane ikkje likar han, men eg synest dette er trist! Som kyrkjemusikar har eg lenge vore forkjempar for at dei skal bruka eiga språk. Eg mislikar dimed at dei har så mykje engelsk i gudstenestene. At dei og vender ryggen til nynorsken er sørgjeleg.

Desse ungdomane synest vel at nynorsk er for vanskeleg, men eg trår etter å lære han nettopp fordi han også krev noko av meg! Sjølvsagt veit eg at eg ikkje skriv han utan feil. Difor vil eg fortsetja med å skrive og lese nynorsk til dess eg meistrar han! Han gjev meg så mykje meir: eg føler meg «norsk» på ein heilt annen måte enn eg gjer på bokmål.

Me har då med eit skriftspråk å gjere. Eg snakkar ikkje til dagleg som eg skriv – men det gjer jo ikkje dei fleste heller. Her treng eg ikkje unnskylde meg for noko. Om desse bokmålsglade ungdomane berre skulle høyra korleis dei sjølv snakkar, så vil dei etter kvart måtte sannkjenne dei og snakkar nynorsk – og i mykje større grad enn dei faktisk snakkar bokmål! Samstundes dei legitimerer min måte å bruke norsk på, stadfestar dei dimed han er ein viktig del av deira kultur.

 

 

Verna: Dokumenter!

Det finst ingen utdrag, fordi innlegget er verna.

Vegen til nynorsk (del I)

Ivar Aasen

Ivar Aasen – nynorsksen far

Den aller mest oppsiktsvekkjande som skjedde i denne bloggen skjedde i fjor. Då gjekk eg over til nynorsk! Det var det mange grunnar til.

Bakgrunn

Språk har fascinert meg lenge. Då eg nettopp har mått avslutta skulesaka i desse to bloggane, passar det å minnast at interessa mi fyrst kom etter eg slutta på ungdomsskulen. Eg var ikkje akkurat noko toppelev som barn.

Om ikkje eg visste det – fordi eg ikkje var «skuleflink» – var eg annleis på skulen. Dette måtte eg og betale prisen for, men «mine tankar var ikkje som deira tankar, og deira tankar var ikkje som mine». Berre då eg omsider skjønna poenget med å studere såg eg korfor. Eg tenkte faktisk omgrep som det engelske språket ikkje greidde å formidle! Du kunne seie at eg difor snakka eit anna språk enn dei som var jameldre åt meg på skulen.

Veksande språkinteresse oppklarer problemet mitt

Då eg gjekk på eit kurs om kommunikasjon lærte eg at ein kan lage modell. Det er sendar, medium, og mottakar. Eg som skriv desse orda er for eksempel sendar no. Når eg vil kommunisere må eg sende bodskapen min til lesarane mine, som altså i denne modellen er mottakarar. Språket er mediet som brukast til denne sendinga. Eg har eit bilete opp i hovudet mitt, og vert kommunikasjonen vellykka får mottakaren eller mottakarane det same. Diverre kan det hende at dei oppfattar meg forskjellig, og dimed kan dei få eit anna mentalt bilete.

Det var diverre det siste som skjedde då eg var på skulen. Engelsk kan ikkje skilje mellom deg og dykk, medan eg alltid har «tenkt» i desse omgrepa. Som «sendar» sende eg dette «biletet», men mottakaren fekk gjerne eit anna bilete. Då eg meinte «du» kunne han har oppfatta «de» – eller det omvendte.

Mitt språk dugde ikkje!

På skulen denne kommunikasjonssvikta artar seg i mobbing. Seinare eg har vore ein raring i nokre samanhengar. Særleg i kyrkjelydane har språkinteressa mi ikkje støtt vore like populær. Engelske kristne – og nokre norske og som er påverka av dei – trur for eksempel at lekamane deira er tempel åt Den heilage ande! Det vil seie at kvar av desse trur at sin eigen kropp er eit slikt tempel. Dei tek feil av språket!

Dette er nemleg eit godt eksempel på korleis språket styrer tankane våre. I opphavet var ordet. Engelsk skil ikkje mellom «ditt» og «dykkar».

Difor er det sannelig vanskeleg å få aksept i England eller USA for at det er kyrkjelyden sitt lekam Paulus talar om i 1 Korintarbrev 6 v19 – «Veit de ikkje at kroppen dykkar er eit tempel for Den heilage ande som bur i dykk, han som de har frå Gud?» Desse kyrkjelydane held likevel fast på at Paulus heller seier – «1 Kor 6,19 Veit du ikkje at kroppen din er eit tempel for Den heilage ande som bur i deg, han som du har frå Gud?»! Det er faktisk sånt dei forstår dette, og likar det ikkje om nokon skulle seie at det er fleire Paulus snakkar til. Ein kjem då i beste fall ikkje lengre enn «1 Kor 6,19 Veit de ikkje at kroppen din er eit tempel for Den heilage ande som bur i dykk, han som de har frå Gud?» Bare prøv å skilje «din kropp»,«dykkar kroppar», og «dykkar kropp» på engelsk…. så vil du sjå kor vanskeleg dette er.

Dei norske kristne som trur at kroppane deira (eller lekamane på litt eldre språk) er tempel åt Den heilage ande, har teke si tolking ifrå engelske miljø. Dette gjeldar særleg dei karismatiske grupperingane. Viss dei ville studere egen bibel på norsk ville dei sjå at dei tek feil.

Eg fekk eit nytt språk

At eg fatta interesse for språket, og visste korfor eg ikkje var som alle andre hjelpte lite. Eg passa ikkje inn. Ut ved rein tilfeldigheit (eller som kollegaen min Jon Blamire har sagt, «Gudfeldigheit») kom eg til Noreg i 1991. Då for fyrste gongen fekk eg eit språk som faktisk kunne formidle tankane mine – etter kommunikasjonsmodellen eg skrev om over. Dessuten var det spennande å måtte lære noko nytt!

Så ville eg integrere meg så godt eg kunne. Me hadde eit ordtak i England. Når du er i Roma, gjer som romarane.

Eg lærte jo at me har to språk her til lands. Skal eg vere ærleg ottast eg nynorsken! Eg ottast nemleg at eg ville blande måla om eg byrja med han. Difor heldt eg fast på bokmål.

Nå ynskjer eg ikkje å støyte nokon, men sjølv om eg då skrev på bokmål såg eg allereie då at nynorsk var meir poetisk – mykje meir poetisk! I 1998 fekk eg kantorstillingen i Indre Arna, og drog ifrå Lødingen. I over sju år vart eg eksponert for nynorsk, og han hadde meir påverknad over meg enn eg sjølv var klår over. Min veg til nynorsk var i gong.

Dette kjem eg attende til i andre delen!

Nynorsk bibel!

Bibel

Eg har tinga ein ny bibel – på nynorsk!

Eg er spent! Snart skal eg få ein ny bibel!

Siste gongen eg kjøpte bibel var i Trondheim. Det var nokre år sidan. Då var eg ny i Norge, men den gongen som no synast eg det var dyrt å bu her. Difor val eg ein bibel andre ikkje ville ha. Han skulle hatt namnet til ein konfirmant trykt opp i gull, men namnet vart stroke ut. Eg trur det var stavefeil. Min bibel vart lagt ut på billegsal.

Her i Lødingen har fleire av oss i kyrkja tinga ny bibel i samband med den nye oversetninga. Kyrkjeverja tinga desse biblane, og kyrkjelydane våre får nyte av momskompensasjonen.

Kyrkjeverja spurde meg om eg ville ha. Eg tenka då at det vel var på tid at eg hadde ein ordentleg bibel i skinn! Så skulle han overrekkja meg ein han alt hadde fått levert. Eg ville sjølvsagt ikkje ha han! Nei, skal eg kjøpe ein ny bibel i dag må han opplagt vere på nynorsk!

Bloggen min vart omgjort til nynorsk denne våren, og eg har ikkje tenkt å gå tilbake til bokmål. Eg synast ikkje noko av norske ungdommar sin negative holdning til nynorsk. Om dei synast nynorsk vanskeleg gjer det meg berre meir interessant og di meire trår eg etter å kunne bruka han! Eg vert lei meg når enn eg ser at dei heller brukar engelsk slik at det går ut over deira eigen kultur. Så snakkar dei på dialekt som ligg langt næmare nynorsk enn han er til bokmål!

Anten det er nynorsk eller bokmål vil eg nemleg ynskja dei sat meir pris på morsmålet sitt! Då eg budde i Bergen hende det at eg gjekk på gudsteneste i den anglikanske kyrkja når eg var fri frå jobben. Fyrste gongen eg gjorde så, tok eg nesten til tårene. Morsmålet treffer på ein måte b-språket aldri kan, uansett kor godt ein måtte meistra det. Enn dei ville skjønna dette før det vert for seint!

Eg synast ikkje det er noko kult å bruka engelske songar i gudstenester viss ein istaden kan bruka norsk. Eg synast heller ikkje at nynorsk er «noko drit» – men mogelig var denne haldninga til nynorsk det! Som ny statsborgar meiner eg derimot at nynorsk er vakkert, og noko eg strever etter for at eg og skriv slik det vert dette språket verdig.